...

Russische thee: zo zet je thee met een samovar

Bij Russische thee zet je in het potje bovenop de samovar een sterk concentraat van zwarte thee, de zavarka. Dat verdun je per glas met heet water uit de samovar, zodat iedereen zelf bepaalt hoe sterk zijn thee wordt.

Russische thee is gezelligheid in een glas. Een sterke pot zwarte thee, een grote voorraad heet water en een samovar die alles urenlang warm houdt: zo gaat de thee de hele avond door, en schenkt iedereen bij wanneer hij wil.

Wat is een samovar?

Een samovar is een grote metalen waterketel die het water zelf aan de kook brengt en warm houdt. De naam betekent ongeveer zelfkoker, en je ziet hem ook als samowar geschreven. Bovenop staat een klein theepotje met zavarka: een heel sterk concentraat van zwarte thee dat je per glas verdunt met heet water uit de samovar.

Vroeger zat er in het midden een buis waarin houtskool of hout brandde, zodat het water eromheen heet bleef. Tegenwoordig zijn de meeste samovars elektrisch. De bekendste komen uit Toela, een stad ten zuiden van Moskou waar in de achttiende eeuw de eerste samovarmakers begonnen.

Hoe drinken Russen thee uit de samovar?

Russen schenken eerst een bodempje zavarka in het glas en vullen dat aan met heet water uit de kraan van de samovar. Wie het sterk wil, neemt meer concentraat. Wie het licht wil, vooral water.

De thee gaat vaak in een glas in een metalen houder, met een schijfje citroen, suiker of een lepeltje jam ernaast. Melk is minder gebruikelijk dan bij Engelse thee.

Hoe zet je Russische thee?

Russische thee zet je in twee stappen: eerst een sterk concentraat, daarna verdun je per glas. Zo doe je het thuis, ook zonder samovar:

  • Zet een klein theepotje met flink meer zwarte thee dan je normaal voor één kop zou nemen, en giet er kokend water op.
  • Laat het concentraat trekken tot het donker en krachtig is.
  • Schenk een bodempje concentraat in een glas of kop en vul aan met heet water uit de waterkoker.
  • Proef en pas aan: meer concentraat voor sterker, meer water voor lichter.

Laat het concentraat niet te lang op de warmte staan, want dan wordt het steeds bitterder. Wij zetten liever twee keer een kleine pot dan één grote die de hele avond staat.

Welke thee drink je in Rusland?

In Rusland drink je vooral zwarte thee, vaak uit India, Sri Lanka of Georgië. Een bekende melange is Russian caravan: zwarte thee met een rokerige toon, vaak met wat lapsang souchong erin. De naam komt van de karavanen die thee vroeger vanuit China over land naar Rusland brachten.

Ook Russian earl grey kom je tegen. Dat is een variant op earl grey met extra citrus, zoals citroen of sinaasappelschil naast de bergamot.

Houtskool of elektrisch: welke samovar kies je?

Voor thuis is een elektrische samovar het makkelijkst, maar met een gewone theepot en waterkoker kom je ook ver. Zo kies je:

  • Samovar op houtskool: voor wie het ritueel buiten of bij een vuur wil. Je hebt urenlang heet water, met wat werk en rook.
  • Elektrische samovar: voor wie vaak met een groep thee drinkt. Het water blijft heet en het concentraat bovenop warm.
  • Turkse dubbele theepot: voor wie geen samovar wil kopen. Het werkt volgens hetzelfde idee: sterke thee boven, water onder, net als bij Turkse thee.
  • Theepot en waterkoker: voor wie het eerst eens wil proberen. Je verdunt per glas met vers heet water.

Russisch, Turks of Engels: wat is het verschil?

Alle drie drinken ze zwarte thee, maar de manier verschilt:

  • Russisch: een sterk concentraat dat je per glas verdunt, in een glas in een houder, met citroen, suiker of jam.
  • Turks: ook een concentraat dat je per glas verdunt, in een klein tulpglas, met suiker.
  • Engels: direct op sterkte gezet, in een kop, met melk.

Hoeveel cafeïne zit er in Russische thee?

In een gewone kop zwarte thee van 200 ml zit ongeveer 45 mg cafeïne. Bij Russische thee bepaal je zelf hoe sterk je hem maakt: hoe meer concentraat in je glas, hoe meer cafeïne.

Volgens de Europese voedselautoriteit EFSA is tot 400 mg cafeïne per dag veilig voor gezonde volwassenen, verspreid over de dag. Drink niet meer dan 200 mg vlak na elkaar, zoals bij een lange theeavond rond de samovar: dat zijn ongeveer 4 glazen van gewone sterkte. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, neem dan niet meer dan 200 mg cafeïne per dag. Koffie, cola en energiedrank tellen ook mee.

Veelgestelde vragen

Wat is een samovar?

Een grote metalen waterketel die het water zelf aan de kook brengt en warm houdt. De naam betekent ongeveer zelfkoker. Bovenop staat een potje met sterk theeconcentraat.

Wat betekent samowar?

Samowar is een andere schrijfwijze van samovar. Het woord betekent ongeveer zelfkoker.

Wat is zavarka?

Zavarka is het sterke concentraat van zwarte thee in het potje bovenop de samovar. Je schenkt er een bodempje van in je glas en vult aan met heet water.

Kun je Russische thee zetten zonder samovar?

Ja. Zet een klein potje sterke zwarte thee en verdun per glas met heet water uit de waterkoker. Een Turkse dubbele theepot werkt ook.

Welke thee gebruik je voor Russische thee?

Zwarte thee, vaak een stevige melange. Russian caravan is een bekende rokerige variant.

Verder lezen