Wat is cholesterol?
Cholesterol is een vetachtige stof die je lichaam nodig heeft als bouwstof voor cellen, hormonen en gal. Het meeste maakt je lever zelf. Er zijn twee soorten die je vaak hoort: LDL-cholesterol, waar je bij een te hoog cholesterol vooral op let, en HDL-cholesterol.
Een te hoog cholesterol vergroot de kans op een ziekte van hart en bloedvaten. Je merkt het zelf meestal niet. Daarom kijkt je huisarts naar je cholesterol samen met andere dingen, zoals je bloeddruk en of je rookt. Thee is een klein onderdeel van dat geheel, net als bij thee en gezondheid in het algemeen.
Verlaagt thee je cholesterol?
Een beetje, in onderzoek met groene en zwarte thee, maar het effect is klein en het bewijs is niet sterk. Thee is daarom geen manier om een te hoog cholesterol omlaag te krijgen. Gezond eten, bewegen en niet roken maken een veel groter verschil.
Wat er gezegd wordt: groene thee zou cholesterolverlagend zijn, de opname van vet in je darmen remmen en je vetstofwisseling verbeteren. Dat lees je op veel sites, meestal zonder bron.
Wat onderzoek laat zien: de onderzoeken zijn kort, de groepen klein en vaak ging het om capsules met extract in plaats van een kop thee. Per soort ziet dat er zo uit.
Groene thee en cholesterol
Groene thee is vaker onderzocht dan andere soorten. Een overzicht uit 2011 van 14 studies met samen 1.136 deelnemers vond een LDL-cholesterol dat gemiddeld 2,2 mg/dl lager uitkwam, omgerekend ongeveer 0,06 mmol/l. Het HDL-cholesterol veranderde niet. De studies duurden 3 weken tot 3 maanden.
Om dat getal te plaatsen: een gewoon LDL-cholesterol ligt al snel rond de 3 mmol/l. Een verschil van 0,06 mmol/l merk je in de uitslag van een bloedtest nauwelijks. Een overzicht van Cochrane uit 2013 kwam op een groter verschil, maar daar waren de uitkomsten voor groene thee niet stabiel en waren de studies klein en van wisselende kwaliteit.
Zwarte thee en cholesterol
Over zwarte thee is minder onderzoek. In het Cochrane-overzicht van 2013 kwam het LDL-cholesterol na zes maanden zwarte thee gemiddeld 0,43 mmol/l lager uit, maar dat getal rust op maar een paar studies. De onderzoekers schrijven zelf dat je de uitkomsten voorzichtig moet lezen en dat er langer onderzoek nodig is. Geen enkele studie keek of mensen daardoor minder hart- of vaatziekten kregen.
Wat wel vaststaat in Nederland: volgens de Gezondheidsraad verlaagt het drinken van groene of zwarte thee de kans op een beroerte. Dat verband loopt vooral via je bloeddruk: in onderzoek naar thee en bloeddruk kwam de bovendruk gemiddeld ruim 3 mmHg lager uit.
Hibiscus, oolong en rooibos
Hibiscus wordt vaak genoemd bij cholesterol, maar een overzicht van 6 studies met samen 474 deelnemers vond geen duidelijk effect op cholesterol of andere bloedvetten. Voor oolong en rooibos is te weinig goed onderzoek bij mensen om er iets over te zeggen. En voor kruidenthee in het algemeen is volgens het Voedingscentrum geen onderzoek gedaan naar zulke effecten.
Welke thee drink je als je cholesterol te hoog is?
Elke thee zonder suiker past in een gezond eetpatroon, dus je kunt gewoon de thee drinken die je lekker vindt. Wil je kiezen op wat er over cholesterol bekend is, staat het hieronder op een rij. De tabel laat per soort zien wat onderzoek laat zien, hoe sterk dat bewijs is en hoeveel cafeïne erin zit.
| Thee | Wat onderzoek laat zien | Hoe sterk | Cafeïne per kop (200 ml) |
|---|---|---|---|
| Groene thee | LDL-cholesterol gemiddeld iets lager, omgerekend ongeveer 0,06 mmol/l | Matig: korte studies, vaak met extract | ongeveer 30 mg |
| Zwarte thee | LDL-cholesterol in een paar studies lager | Zwak: weinig studies | ongeveer 45 mg |
| Oolong | Te weinig goed onderzoek bij mensen | Geen | tussen groene en zwarte thee in |
| Hibiscus | Geen duidelijk effect op bloedvetten | Zwak tot matig: 6 kleine studies | geen |
| Rooibos | Te weinig goed onderzoek bij mensen | Geen | geen |
| Kruidenthee | Niet onderzocht voor cholesterol | Geen | geen |
Wij pakken als je op je cholesterol let gewoon een kop groene of zwarte thee zonder suiker, of een rooibos als je liever geen cafeïne wilt. Wij zetten groene thee op 75 tot 80 °C en halen het blad er na 2 tot 3 minuten uit, want langer trekken maakt hem bitter.
Waar let je op bij thee en cholesterol?
- Suiker en room. Thee zonder suiker heeft nauwelijks calorieën. Met suiker, slagroom of een zoete chai latte drink je er wel calorieën en soms verzadigd vet bij, en verzadigd vet is juist wat je LDL-cholesterol hoger maakt.
- Koffie en thee zijn anders. Volgens het Voedingscentrum zit in ongefilterde koffie, zoals kookkoffie en koffie uit een cafetière, het stofje cafestol dat je LDL-cholesterol verhoogt. Bij thee speelt dat niet, want cafestol komt uit de koffieboon.
- Capsules met groene-thee-extract. Die zijn iets anders dan een kop thee. De Europese voedselautoriteit EFSA zag bij gewone thee geen aanwijzing voor leverschade, maar bij supplementen met 800 mg EGCG of meer per dag wel.
- Rode-gist-rijst en andere pillen. Thuisarts raadt rode-gist-rijst-pillen af: het is niet bekend of ze de kans op een ziekte van hart en bloedvaten kleiner maken, en er kunnen giftige stoffen in zitten.
Wie kan beter oppassen?
Een kop (200 ml) zwarte thee bevat ongeveer 45 mg cafeïne, groene thee ongeveer 30 mg. Kruidenthee en fruitthee bevatten geen cafeïne. Volgens de Europese voedselautoriteit EFSA is tot 400 mg cafeïne per dag veilig voor gezonde volwassenen, verspreid over de dag, en maximaal 200 mg in één keer. Hoeveel cafeïne er in thee zit, verschilt per soort en per zetting.
Bij sommige mensen kan al 100 mg cafeïne de slaap verstoren, vooral vlak voor het slapengaan. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, neem dan niet meer dan 200 mg cafeïne per dag. Koffie, cola en energiedrank tellen ook mee.
Gebruik je cholesterolmedicijnen of andere medicijnen, en wil je een kruidenthee of een supplement met groene thee gaan gebruiken? Vraag dan je apotheker of je dit kruid erbij kunt nemen.
Wanneer naar de huisarts?
Je huisarts of praktijkondersteuner bekijkt of je cholesterol te hoog is en of je daarnaast medicijnen nodig hebt. Volgens Thuisarts is dat meestal zo als je al een ziekte van hart of bloedvaten hebt gehad, als je totaal cholesterol 8 of hoger is, of als je een erfelijk hoog cholesterol hebt. Ook diabetes met schade aan nieren, ogen of zenuwen en een bovendruk van 180 of hoger tellen mee.
Slik je cholesterolmedicijnen, dan blijft gezond leven belangrijk, en ook dan kun je gewoon thee drinken. Stop nooit zelf met je medicijnen omdat je thee drinkt. Twijfel je, of gebruik je medicijnen? Vraag het je huisarts of apotheker. Ben je zwanger: je verloskundige.





